ระบบบัญชีคาร์บอน คืออะไร? อธิบายจบใน 5 นาที สำหรับคนทำธุรกิจ

ในร่าง พ.ร.บ. การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ของไทย (ที่อาจจะบังคับใช้ปี 2570) ได้กำหนดให้ MRV เป็นองค์ประกอบสำคัญของระบบบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจกระดับประเทศ

ระบบบัญชีคาร์บอน คือ

ระบบมาตรฐานสำหรับการติดตามและรายงานข้อมูลก๊าซเรือนกระจก โดยอาศัยหลักการ MRV (Measurement, Reporting, Verification) หรือก็คือ กระบวนการตรวจวัด รายงาน และทวนสอบ เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้องและตรวจสอบได้ ซึ่งถูกใช้เป็นมาตรฐานสำคัญทั้งในระดับประเทศ ระดับโครงการ และระดับองค์กร โดยในร่าง พ.ร.บ. การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ มาตรา 151ของไทย ได้กำหนดให้ทุกภาคส่วนต้องมีระบบ MRV ที่สอดคล้องกับมาตรฐานการรายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของ (CFO) โดยองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (TGO) และมาตรฐานสากล เช่น ISO 14064, GHG Protocol

ซึ่งปัจจุบันหลายองค์กรเริ่มใช้ แพลทฟอร์มจัดการก๊าซเรือนกระจก และ ระบบคาร์บอนฟุตพริ้นท์องค์กร (CFO Platform) เพื่อคำนวณและติดตามข้อมูลด้านความยั่งยืนอย่างเป็นระบบ

ระบบ MRV ทำงานอย่างไร?

1) M (Monitoring/Measurement): การตรวจวัด หรือ การติดตามประเมินผล

คือการเก็บข้อมูลกิจกรรม (Activity Data) และคำนวณปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ตามรอบระยะเวลา เช่น

• ไฟฟ้า
• เชื้อเพลิงที่องค์กรใช้
• กระบวนการผลิต
• การขนส่ง
• วัตถุดิบ
• ของเสีย
• การใช้พลังงานในอาคาร

ข้อมูลทั้งหมดจะถูกแปลงเป็น tCO₂e (ตันคาร์บอนไดออกไซต์เทียบเท่า) ตามมาตรฐาน เช่น GHG Protocol และ ISO 14064-1

2) R (Reporting): การรายงานผล

คือการนำข้อมูลที่ได้จากการตรวจวัดมาจัดทำเป็น "รายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจก" (GHG Report) ตามแบบฟอร์มที่กำหนด (เช่น แบบฟอร์มของ CFO หรือ T-VER)
เช่น:

• CFO (Carbon Footprint of Organization)
• รายงาน Scope 1–2–3
• รายงานสำหรับ IFRS S2 / ESG / Sustainability Report
• รายงานส่งลูกค้าหรือธนาคารเพื่อขอสินเชื่อสีเขียว

การรายงานที่มี MRV ทำให้ตัวเลข ตรวจสอบย้อนกลับได้จริงและครอบคลุม

3) V (Verification): การทวนสอบ

หน่วยงานทวนสอบ (VVB) จะตรวจสอบว่า:

• ข้อมูลถูกต้องครบหรือไม่
• สูตรคำนวณถูกต้องหรือไม่
• Emission Factor มาจากแหล่งที่เชื่อถือหรือไม่
• มีหลักฐานรองรับทุกตัวเลขหรือไม่

ผลลัพธ์คือรายงานที่ ผ่านมาตรฐานสากล ใช้ประกอบการลดคาร์บอน การเงิน และการค้าได้จริง

ทำ MRV ด้วย Excel vs Software แบบไหนคุ้มกว่า?

ประเด็น	Excel	Software
1. ความง่ายในการทำงาน	พนักงานมักคุ้นชินกับ Excel sheet อยู่แล้วแต่ในการใช้งานจริงมักมีข้อจำกัด เช่น การไล่รวมไฟล์จากหลายแผนก, การประกอบชีตให้ไม่พัง และการผูกสูตรคำนวณเอง	ใช้เวลาอบรม 1 วัน และรองรับการเชื่อมต่อข้อมูลอัตโนมัติ (ไฟฟ้า, น้ำ, บัญชี) มี workflow กระจายงาน และระบบแจ้งเตือนแผนกที่ยังไม่ส่งข้อมูล
2. ความคุ้มทุน	ไม่ต้องใช้งบในการลงทุน แต่มีค่าใช้จ่ายแฝง เช่น ค่าเทรนพนักงานใหม่ ค่าที่ปรึกษา ค่าเสียเวลา เป็น fix cost ทุกปี	ต้องใช้การลงทุน แต่ประหยัดกว่าในระยะยาว ลดค่าใช้จ่ายเรื่องคน
3. ความถูกต้องของข้อมูล	ความเสี่ยงผิดพลาดสูง เพราะต้องอัปเดต EF, สูตรคำนวณ และประกาศใหม่ด้วยตนเอง หากไม่มีการปรับปรุงข้อมูลตามมาตรฐานล่าสุด อาจทำให้รายงานคลาดเคลื่อนและไม่ผ่านการตรวจประเมิน	ระบบอัปเดตล่าสุดเสมอ ลดความเสี่ยงผิดพลาด พร้อมสำหรับการทวนสอบ
4.ความต่อเนื่อง	มีโอกาสข้อมูลสูญหายสูง เมื่อพนักงานลาออก ไฟล์หาย ข้อมูลหาย คนใหม่ทำงานต่อไม่ได้ ไม่สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้	มี workflow ชัดเจน ข้อมูลไม่สูญหาย สามารถตรวจสอบย้อนหลังได้ ผู้ใช้ใหม่ทำงานต่อได้ทันที ไม่ต้องเริ่มจากศูนย์
5. การใช้ประโยชน์	เหมาะใช้เพื่อจัดทำรายงานรายปี นำข้อมูลไปวิเคราะห์ต่อได้ยาก	เข้าถึงข้อมูลแบบเรียลไทม์ วิเคราะห์แหล่งปล่อย hotspot ระบุโอกาสการลดคาร์บอน และนำข้อมูลไปใช้ต่อยอดได้ทันที

Carbonwize ถูกออกแบบให้ครอบคลุมระบบ MRV ทั้ง 3 ส่วน ตั้งแต่ต้นจนจบในที่เดียว

✔ Measurement

• ดึงข้อมูลจาก ERP, ไฟฟ้า, ปะปา, Fleet, IoT หรืออัปโหลดไฟล์
• คำนวณคาร์บอนอัตโนมัติด้วยฐานข้อมูล Emission Factor กว่า 50,000 รายการ
• แสดงผลข้อมูลคาร์บอนให้สามารถวิเคราะห์ได้แบบเรียลไทม์ผ่านทาง Dashboard
• Consolidate ข้อมูลคาร์บอนของ สาขา, บริษัทในเครือ, ซัพพลายเชน ในเป็นรูปแบบเดียวกัน

✔ Reporting

• กดออกรายงานตามมาตรฐาน TGO CFO, ISO 14064-1, GHG Protocol ได้ทันที
• มีระบบ Audit trial สามารถตรวจสอบย้อนหลังข้อมูลเพื่อคุม version ได้

✔ Verification

• ผู้ทวนสอบสามารถล็อคอินเพื่อทวนสอบผ่านระบบได้เลย
• มีฟังก์ชันสนับสนุนการทวนสอบ ระบบแนะนำหากข้อมูลไม่ครบถ้วน ก่อนส่งทวนสอบ
• เมื่อทวนสอบเสร็จสิ้นสามารถดาวโหลดน์ certificate ได้จากระบบ

พร้อมสร้างระบบ MRV ขององค์กรหรือยัง?

หากองค์กรต้องการเริ่มต้น คำนวณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ หรือใช้ ระบบจัดการคาร์บอนฟุตพริ้นท์ ที่พร้อมรองรับ MRV สามารถติดต่อ Carbonwize เพื่อเริ่มต้นเส้นทางสู่ความยั่งยืนได้ทันที

ให้ทีมผู้เชี่ยวชาญของ Carbonwize ช่วยคุณเริ่มต้นอย่างมั่นใจ ตั้งแต่การเก็บข้อมูลจนถึงรายงานพร้อมทวนสอบ

📧 สนใจใช้งานแพลทฟอร์มคาร์บอนไวซ์: ติดต่อเรา

เกี่ยวกับคาร์บอนไวซ์

Carbonwize เป็นแพลตฟอร์มบริหารจัดการคาร์บอนแบบครบวงจร ที่ช่วยธุรกิจติดตาม วัดผล และวางแผนลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้อย่างมีระบบ ตั้งแต่การคำนวณ Scope 1–3 ไปจนถึงการสร้างแผนลดคาร์บอนที่สอดคล้องกับเป้าหมาย Net Zero ในอุตสาหกรรมของคุณ

อ่านบทความที่เกี่ยวข้อง

• สอนวิธีจัดทำรายงานคาร์บอน สำหรับองค์กร [ฉบับเต็ม]
• Carbonwize ขึ้นแท่นแพลตฟอร์มคาร์บอนที่ได้รับรองจาก อบก.
• ตลาดหลักทรัพย์ฯ ร่วมมือ Carbonwize ปั้นแพลตฟอร์มจัดการข้อมูลคาร์บอนฟุตพริ้นท์ นำทางบริษัทจดทะเบียนสู่เป้าหมาย Net Zero